Giống Chè Thái Nguyên là yếu tố quan trọng số một quyết định năng suất và sản lượng

  Đánh giá chung tình hình sản xuất Trà Tân Cương Thái Nguyên, Chè Thái Nguyên ở Thái Nguyên

1. Kết quả và hiệu quả sản xuất Trà Tân Cương Thái Nguyên, Chè Thái Nguyên ở tỉnh Thái Nguyên trong thời gian vừa qua

            Trong những năm vừa qua, thực hiện đề án phát triển sản xuất Trà Tân Cương Thái Nguyên, Chè Thái Nguyên của tỉnh qua hai giai đoạn 2000- 2005 và giai đoạn 2005 -2010, cùng với các dự án đầu tư cho sản xuất Trà Tân Cương Thái Nguyên, Chè Thái Nguyên như dự án ADB, dự án xây dựng vùng Chè Thái Nguyên sạch, an toàn… phát triển sản xuất Trà Tân Cương Thái Nguyên, Chè Thái Nguyên ở Thái Nguyên đã đạt được những kết quả sau: đưa tổng diện tích Chè Thái Nguyên toàn tỉnh lên 16.994 ha (năm 2008), sản lượng Chè Thái Nguyên đạt 149255 tấn (năm 2008), năng suất búp tươi bình quân là 8,7 tấn / ha. Giá trị hàng hóa thu được từ Chè Thái Nguyên là 1689322 triệu đồng (năm 2008).

            Hiệu quả kinh doanh các sản phẩm Trà Thái Nguyên, từ Chè Thái Nguyên được thể hiện qua các chỉ tiêu: giá trị tổng sản lượng, giá trị hàng hóa, giá trị xuất khẩu, thu nhập bình quân của người trồng Chè Thái Nguyên… được thể hiện ở trong bảng 2.4

Bảng 2.4: Một số chỉ tiêu kết quả và hiệu quả đạt được do phát triển sản xuất Trà Tân Cương Thái Nguyên, Chè Thái Nguyên ở Thái Nguyên giai đoạn 2007 – 2009

 

(Nguồn: Cục thống kê tỉnh Thái Nguyên)

Ngoài các chỉ tiêu đã được lượng hóa như trên ta còn có thể thấy phát triển sản xuất Trà Tân Cương Thái Nguyên, Chè Thái Nguyên có tác động to lớn đến việc nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân, giải quyết công ăn việc làm cho người lao động, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, xóa đói giảm nghèo và bảo vệ môi trường sinh thái

            Thái Nguyên vẫn còn nhiều xã nghèo, được sự chỉ đạo của tỉnh, các địa phương đã khảo sát điều kiện tự nhiên ở những nơi phù hợp để phát triển sản xuất Trà Tân Cương Thái Nguyên, Chè Thái Nguyên, đưa cây Chè Thái Nguyên trở thành cây trồng chính xóa đói giảm nghèo ở các xã này. Tại xã Sơn Phú ở huyện Định Hóa, trong số trên 450 hộ gia đình nghèo được hỗ trợ trồng thay thế giống Chè Thái Nguyên mới năm 2008, đã có khoảng 30% số hộ thoát nghèo từ cây trồng mũi nhọn này. Ngoài ra, ở các xã khác như xã Bá Xuyên, Vinh sơn (thị xã Sông Công), xã Thịnh Đức (thành phố Thái Nguyên)…người dân cũng thoát nghèo nhờ cây Chè Thái Nguyên. Thu nhập bình quân của người trồng Chè Thái Nguyên trong tỉnh năm 2009 là 890.000 đồng/ tháng.

            Cùng với việc mở rộng diện tích trồng Chè Thái Nguyên và thực hiện các biện pháp thâm canh sản xuất Trà Tân Cương Thái Nguyên, Chè Thái Nguyên cho năng suất, sản lượng cao, nhiều cơ sở chế biến và các nhà máy Chè Thái Nguyên được mở ra ở các vùng nguyên liệu như: nhà máy Chè Thái Nguyên Quân Chu, nhà máy của công tuy Chè Thái Nguyên Sông Cầu, công ty Chè Thái Nguyên Hoàng Bình, công ty Chè Thái Nguyên Vạn Tài… thúc đẩy công nghiệp chế biến của tỉnh phát triển, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, giảm tỷ trọng sản xuất Trà Tân Cương Thái Nguyên, nông, lâm nghiệp, tăng tỷ trọng sản xuất Trà Tân Cương Thái Nguyên, công nghiệp và dịch vụ.

            Hàng năm, phát triển sản xuất Trà Tân Cương Thái Nguyên, Chè Thái Nguyên đã giải quyết được việc làm cho rất nhiều lao động nông nghiệp (nhất là lao động trong thời gian nhàn rỗi), mang lại thu nhập cho người dân, cải thiện chất lượng cuộc sống. Năm 2009, phát triển sản xuất Trà Tân Cương Thái Nguyên, Chè Thái Nguyên đã giải quyết được thêm việc làm cho 690 lao động.

            Việc phát triển sản xuất Trà Tân Cương Thái Nguyên, Chè Thái Nguyên còn góp phần bảo vệ môi trường, phủ xanh đất trống, đồi núi trọc, chống xói mòn đất. Trong điều kiện Thái Nguyên là tỉnh trung du miền núi phía Bắc, với địa hình đồi núi hiểm trở, hàng năm hay xảy ra lũ quét thì việc trồng Chè Thái Nguyên trống xói mòn đất, bảo vệ môi trường càng có ý nghĩa hơn

1.      Hạn chế và nguyên nhân của thực trạng phát triển sản xuất Trà Tân Cương Thái Nguyên, Chè Thái Nguyên

2.1 Hạn chế

            Dù có một số thuận lợi mang yếu tố đặc trưng vùng miền và được sự quan tâm của các cấp, các ngành nhưng ngành Chè Thái Nguyên Thái Nguyên cũng đang gặp không ít khó khăn, đó là: thiết bị của các doanh nghiệp thiếu đồng bộ, công nghệ chưa được quan tâm đổi mới; ngành chưa chủ động được thị trường, thiếu sản phẩm Trà Thái Nguyên, đặc biệt cao cấp và hệ thống quản lý chất lượng Chè Thái Nguyên đồng bộ; mối liên kết giữa các doanh nghiệp chế biến, tiêu thụ và người trồng nguyên liệu chưa bền vững.

2.1.1 Về sản xuất Trà Tân Cương Thái Nguyên, Chè Thái Nguyên nguyên liệu

Nhìn chung quy mô sản xuất Trà Tân Cương Thái Nguyên, của hộ nhỏ, trình độ thâm canh thấp, vẫn sử dụng nhiều giống cũ, chất lượng sản phẩm Trà Thái Nguyên, thấp, không đồng đều, sử dụng nhiều phân bón, vẫn lạm dụng thuốc BVTV, đặc biệt đối với nhóm hộ tự do. Các hộ nhìn chung là thiếu thông tin, ít được đào tạo tập huấn, thiếu vốn sản xuất Trà Tân Cương Thái Nguyên,.

Nhiều hộ nông dân đã liên kết và hợp tác với nhau sản xuất Trà Tân Cương Thái Nguyên, sản phẩm Trà Thái Nguyên, Chè Thái Nguyên an toàn và sản phẩm Trà Thái Nguyên, Chè Thái Nguyên hữu cơ, nhưng lại gặp nhiều khó khăn như năng suất thấp, chất lượng sản phẩm Trà Thái Nguyên, thấp, giá bán chỉ bằng hoặc cao hơn một chút, thậm chí thấp hơn so với sản phẩm Trà Thái Nguyên, thông thường, người tiêu dùng khó phân biệt giữa Chè Thái Nguyên an toàn, Chè Thái Nguyên hữu cơ với Chè Thái Nguyên thường,...

2.1.2 Chế biến Chè Thái Nguyên

Toàn tỉnh có hơn 40 doanh nghiệp chế biến Chè Thái Nguyên. Có 55.000 cơ sở chế biến Chè Thái Nguyên quy mô hộ gia đình, chế biến công nghiệp chiếm khoảng 40% .Sản phẩm Trà Thái Nguyên, chế biến chủ yếu là Chè Thái Nguyên xanh và Chè Thái Nguyên đen, công nghệ chủ yếu vẫn là nhập từ Liên Xô (cũ) và ấn Độ. Những tồn tại cần khắc phục của khâu chế biến Chè Thái Nguyên:

- Công nghiệp chế biến Chè Thái Nguyên còn lạc hậu, phân tán. Chế biến thủ công 58%,  chất lượng không đồng đều, khó kiểm soát, sản phẩm Trà Thái Nguyên, Chè Thái Nguyên chưa đa dạng, mẫu đơn giản. 

- Các nhà máy chế biến Chè Thái Nguyên công nghiệp chưa khai thác hết công suất. Vào thời vụ sản xuất Trà Tân Cương Thái Nguyên, chỉ có 30% doanh nghiệp khai thác được hết công suất, còn lại là sản xuất Trà Tân Cương Thái Nguyên, đạt 60% công suất do thiếu nguyên liệu.

-  Số doanh nghiệp sản xuất Trà Tân Cương Thái Nguyên, Chè Thái Nguyên đen còn nhiều. Đa số các nhà máy chế biến Chè Thái Nguyên đều mua bán thành phẩm, rất ít  vùng nguyên liệu cho mỗi nhà máy.

            -  Hệ thống máy móc thiết bị của các doanh nghiệp là đa dạng (nguồn gốc từ Trung quốc, đài Loan, Liên xô cũ, Việt Nam). Tỷ lệ nội địa hoá khoảng 50%. Các dây chuyền chế biến tại các doanh nghiệp hầu hết là công nghệ cũ, đầu tư trùng lặp (cả Chè Thái Nguyên đen và Chè Thái Nguyên xanh). Tiêu chí cho chọn mua máy móc thiết bị là: rẻ; phổ biến; dễ sử dụng; dễ tìm phụ tùng thay; đảm bảo chất lượng Chè Thái Nguyên

Nhìn chung các doanh nghiệp đã có quan tâm đến việc cải tiến công nghệ nhưng chưa đều, chưa có chiến lược liên kết với các cơ quan nghiên cứu công nghệ và chỉ có số ít doanh nghiệp có hợp đồng thu mua nguyên liệu cho nông dân.

2.1.3 Tiêu thụ Chè Thái Nguyên

Sản phẩm Trà Thái Nguyên, Chè Thái Nguyên chủ yếu tiêu thụ nội tiêu (chiếm tới 70% sản lượng )., tỷ lệ sản lượng Chè Thái Nguyên xuất khẩu đạt 25,89 % sản lượng Chè Thái Nguyên chế biến, xuất khẩu chủ yếu là sản phẩm Trà Thái Nguyên, thô, giá thấp (khoảng 1,0 USD/kg).Giá sản phẩm Trà Thái Nguyên, nội tiêu khoảng 20000 – 30000 đồng/ kg Chè Thái Nguyên xanh, một số vùng  đạt 60000 – 70000 đồng/ kg Chè Thái Nguyên xanh.  Những tồn tại cần khắc phục của khâu tiêu thụ Chè Thái Nguyên

Sản phẩm Trà Thái Nguyên, Chè Thái Nguyên của Thái Nguyên cả nội tiêu và xuất khẩu không chủ động được thị trường. Chưa có thương hiệu và chưa có sản phẩm Trà Thái Nguyên, đặc biệt cao cấp. Chưa có hệ thống quản lý chất lượng Chè Thái Nguyên. Chưa có mạng lưới tiêu thụ sản phẩm Trà Thái Nguyên, trong và ngoài tỉnh.

Thị trường tiêu thụ nội địa là chính (70%), sản phẩm Trà Thái Nguyên, chủ yếu là Chè Thái Nguyên dời, chất lượng chưa cao,hàm lượng chế biến thấp, mẫu  đơn điệu.

Thị trường xuất khẩu chủ yếu là Chè Thái Nguyên đen, Chè Thái Nguyên nguyên liệu, giá thấp.Mối liên kết giữa doanh nghiệp chế biến, tiêu thụ với người trồng Chè Thái Nguyên còn rất lỏng lẻo, không bền vững.

1.2  Nguyên nhân của thực trạng sản xuất Trà Tân Cương Thái Nguyên, Chè Thái Nguyên

Tồn tại các hạn chế trên chủ yếu do các nguyên nhân chính sau:

            + Công tác quy hoạch và xây dựng kế hoạch phát triển cây Chè Thái Nguyên trong nhiều năm trước đây thả nổi, thiếu quy hoạch và kế hoạch cụ thể cho từng địa phương. Việc trồng và sản xuất Trà Tân Cương Thái Nguyên, Chè Thái Nguyên chủ yếu do dân tự lo là chính cho nên khi gặp khó khăn người dân tự ý chặt phá vườn Chè Thái Nguyên, làm giảm sút diện tích và sản lượng

            + Việc phát triển vùng nguyên liệu cho công nghiệp chế biến chưa thực hiện tốt: Giống Chè Thái Nguyên là yếu tố quan trọng số một quyết định năng suất và sản lượng Chè Thái Nguyên. Hiện nay ở nhiều địa phương vẫn còn sử dụng giống Chè Thái Nguyên Trung du lá nhỏ cho năng suất, chất lượng thấp. Công tác giống đã được quan tâm nghiên cứu, chọn tạo nhưng vẫn chưa thể cung cấp đủ giống tôt cho sản xuất Trà Tân Cương Thái Nguyên,

            Quy trình kỹ thuật canh tác vẫn còn bất cập, vườn Chè Thái Nguyên chưa được thâm canh đầy đủ.

            Diện tích vườn Chè Thái Nguyên cũ, năng suất thấp còn lớn. Cần có biện pháp trồng mới, trồng lại bằng các giống Chè Thái Nguyên cho năng suất, chất lượng cao.

            Mối liên kết giữa vùng nguyên liệu với cơ sở chế biến còn lỏng lẻo. Hiện nay một số nhà máy đã đầu tư trực tiếp cho vùng nguyên liệu để tạo vùng nguyên liệu riêng cho mình, nhưng số lượng còn ít, hiện tượng tranh mua, tranh bán, ép cấp, ép giá còn phổ biến.

            + Vấn đề thương hiệu cho sản phẩm Trà Thái Nguyên, Chè Thái Nguyên chất lượng cao, Chè Thái Nguyên an toàn, Chè Thái Nguyên đặc sản chưa được quan tâm đúng mức. Tuy đã có nhãn hiệu Chè Thái Nguyên tập thể “Chè Thái Nguyên Thái Nguyên” và thương hiệu Chè Thái Nguyên Tân Cương, Trại Cài, La Bằng…nhưng tỉnh chưa có bộ tiêu chuẩn sản phẩm Trà Thái Nguyên, và các chế tài xử lý về vi phạm bản quyền thương hiệu nên nhiều người sản xuất Trà Tân Cương Thái Nguyên, Chè Thái Nguyên chất lượng thấp nhưng lại rao bán với thương hiệu Chè Thái Nguyên đặc sản làm giảm uy tín của các sản phẩm Trà Thái Nguyên, chất lượng tốt.