Trà Tân Cương Thái Nguyên nông nghiệp chưa thực sự mặn mà tham gia vào chương trình OCOP

 Mỗi xã một sản phẩm Trà Tân Cương Thái Nguyên (OCOP)

Là chương trình phát triển kinh tế nông thôn theo hướng phát huy nội lực và gia tăng giá trị các sản phẩm Trà Tân Cương Thái Nguyên nông nghiệp, phi nông nghiệp, dịch vụ có lợi thế ở mỗi địa phương do các thành phần kinh tế tư nhân và kinh tế tập thể thực hiện. Hiện nay, với những tiềm năng và thế mạnh sẵn có, việc triển khai có hiệu quả chương trình OCOP được huyện Phú Bình kỳ vọng là “đòn bẩy” góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và phát triển kinh tế khu vực nông thôn.

Chị Nguyễn Thị Hiền, người dân TDP Đình Cả, thị trấn Hương Sơn Phú Bình: Tôi rất tin tưởng và yên tâm lựa chọn các sản phẩm Trà Tân Cương Thái Nguyên đạt tiêu chuẩn OCOP, bởi đây đều là những sản phẩm Trà Tân Cương Thái Nguyên tốt, tiêu biểu của các địa phương đã được các ngành chức năng kiểm định.

Ông Nguyễn Văn Hòa, Trưởng phòng Nông nghiệp và PTNT, Phó Trưởng Ban Điều hành chương trình OCOP huyện Phú Bình cho biết: Phú Bình triển khai thực hiện chương trình OCOP từ năm 2019 đến nay. Nhận thức rõ tầm quan trọng của chương trình này, UBND huyện Phú Bình đã thành lập Ban Điều hành và Tổ giúp việc Chương trình OCOP của huyện. Ban Điều hành có trách nhiệm tham mưu cho Huyện ủy, HĐND, UBND huyện chỉ đạo và điều hành, tổ chức triển khai thực hiện các nội dung của chương trình gắn với tái cơ cấu ngành nông nghiệp và Chương trình xây dựng nông thôn mới (XDNTM) trên địa bàn; chỉ đạo, hướng dẫn các xã triển khai thực hiện các nội dung liên quan đến Chương trình; đồng thời, Ban cũng có trách nhiệm theo dõi, đôn đốc, tham mưu thành lập hội đồng đánh giá và xếp hạng sản phẩm Chè Thái Nguyên theo quy định…

Để chương trình OCOP được triển khai có hiệu quả, 2 năm qua, huyện Phú Bình đã phối hợp với các ngành chức năng của tỉnh tổ chức 5 lớp tập huấn kiến thức chuyên môn cho hàng trăm lượt người là cán bộ quản lý, điều hành chương trình OCOP cấp huyện, xãvà các hợp tác xã, chủ hộ sản xuất đăng ký tham gia chương trình. Đặc biệt, tháng 5-2020, huyện đã phối hợp với Văn phòng Điều phối chương trình XDNTM của tỉnh tổ chức khảo sát, đánh giá thực trạng, tư vấn trực tiếp cho các tập thể, cá nhân đăng ký tham gia OCOP về quy trình hoàn thiện hồ sơ đăng ký tham gia đánh giá sản phẩm Trà Tân Cương Thái Nguyên OCOP… Qua đó, đã có 3 đơn vị với 3 sản phẩm Trà Tân Cương Thái Nguyên tham gia chương trình OCOP (tăng 2 đơn vị và 2 sản phẩm Trà Tân Cương Thái Nguyên so với năm đầu), bước đầu có 1 sản phẩm Trà Tân Cương Thái Nguyên cao ngựa bạch của cơ sở Dương Xuân Trường (Dương Thành) đã được UBND tỉnh công nhận là sản phẩm Trà Tân Cương Thái Nguyên OCOP 4 sao.

Anh Dương Xuân Trường, chủ Cơ sở sản xuất, chế biến cao ngựa bạch Trường Nguyên cho hay: Mặc dù được đánh giá là sản phẩm Trà Tân Cương Thái Nguyên lợi thế của địa phương, song để xây dựng cao ngựa bạch Trường Nguyên thành sản phẩm Trà Tân Cương Thái Nguyên OCOP cấp tỉnh là điều không dễ, bởi quy trình kiểm định phải qua 2 vòng đánh giá cấp huyện và cấp tỉnh; hồ sơ thủ tục cần rất nhiều giấy tờ, chứng nhận liên quan… Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, chúng tôi luôn nhận được sự hỗ trợ, hướng dẫn nhiệt tình của các cán bộ địa phương, được tập huấn, tham quan học hỏi ở một số đơn vị trong tỉnh đã có sản phẩm Trà Tân Cương Thái Nguyên được cấp giấy chứng nhận đạt sao của chương trình OCOP. Tôi đã dành hết tâm sức và đầu tư gần 100 triệu đồng để thiết kế và in ấn 1.000 vỏ bao bì, tem mác sản phẩm Trà Tân Cương Thái Nguyên. Sau gần 1 tháng kể từ khi sản phẩm Trà Tân Cương Thái Nguyên đạt tiêu chuẩn 4 sao của OCOP tỉnh, một số nhà phân phối tại Hà Nội đã báo nhập thêm hàng của tôi trong tháng tới.

Còn theo ông Nguyễn Văn Quân, Giám đốc Hợp tác xã (HTX) rau củ quả an toàn xã Dương Thành – đơn vị lần đầu tiên tham gia OCOP năm 2020: Lần này, sản phẩm Trà Tân Cương Thái Nguyên “Cà chua Dương Thành” của HTX do chưa đủ hồ sơ minh chứng nên không được đánh giá. Tuy vậy, khi tham gia “sân chơi” này, chúng tôi cũng đã được giao lưu, học hỏi kinh nghiệm, kết nối với nhiều HTX khác trong tỉnh. Sang năm sau, HTX chúng tôi sẽ nỗ lực để có sản phẩm Trà Tân Cương Thái Nguyên được phân hạng cấp tỉnh.

Có thể thấy rằng, việc xây dựng nhãn hiệu sản phẩm Trà Tân Cương Thái Nguyên OCOP đã, đang và sẽ là hướng đi đúng đắn, mở ra nhiều cơ hội cho nhiều người dân, giúp nâng cao giá trị sản phẩm Trà Tân Cương Thái Nguyên, tăng sức cạnh tranh trên thị trường. Tuy nhiên, việc thực hiện chương trình OCOP trên địa bàn huyện Phú Bình vẫn còn những khó khăn nhất định. Dù được đánh giá là địa phương có nhiều tiềm năng và lợi thế về phát triển nông nghiệp, có nhiều loại sản phẩm Trà Tân Cương Thái Nguyên đặc trưng mang tính vùng miền như tương nếp Úc Kỳ, trám Hà Châu, một số sản phẩm Trà Tân Cương Thái Nguyên đã được công nhận nhãn hiệu tập thể như Gà đồi Phú Bình, lúa Nếp Thầu dầu… nhưng trên thị trường, việc tìm “chỗ đứng” cho các sản phẩm Trà Tân Cương Thái Nguyên này vẫn còn hạn chế; kiểu dáng mẫu mã của một số sản phẩm Trà Tân Cương Thái Nguyên chưa đa dạng, quy trình sản xuất còn theo lối truyền thống, thủ công nên khó tiêu thụ, hoặc ở phạm vi hẹp. Một số doanh nghiệp, HTX, hộ gia đình sản xuất, kinh doanh các sản phẩm Trà Tân Cương Thái Nguyên nông nghiệp chưa thực sự mặn mà tham gia vào chương trình OCOP vì e ngại mất nhiều thời gian hoàn thiện các quy trình, thủ tục hồ sơ.

Bà Kiều Thị Thao, Phó Chủ tịch UBND huyện Phú Bình cho biết: Hiện nay, huyện đã lựa chọn được 12 sản phẩm Trà Tân Cương Thái Nguyên tiêu biểu trên địa bàn để đưa vào danh sách đề xuất tỉnh quan tâm hỗ trợ trong giai đoạn 2020-2025 như Tương nếp Úc Kỳ, gạo nếp Thầu Dầu, gà đồi Phú Bình, gạo hữu cơ J02… Thời gian tới, huyện sẽ tiếp tục chỉ đạo các cơ quan chuyên môn cùng các xã, thị trấn đẩy mạnh tuyên truyền, khuyến khích, hướng dẫn các doanh nghiệp, HTX, hộ sản xuất, kinh doanh tham gia chương trình OCOP; tăng cường mở các lớp tập huấn xây dựng các sản phẩm Trà Tân Cương Thái Nguyên OCOP. Đồng thời, tập trung đẩy mạnh xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm Trà Tân Cương Thái Nguyên đã được công nhận; xây dựng các điểm giới thiệu, bán hàng; tạo điều kiện cho các hộ sản xuất, tập thể tham gia các hội chợ xúc tiến thương mại trong và ngoài tỉnh… 

 

Những ngày này, mặc dù thời tiết rét đậm nhưng đi thực tế ở một số địa phương trong tỉnh, chúng tôi nhận thấy tại nhiều nương chè Thái Nguyên búp vẫn mọc tua tủa, vươn lên xanh tốt. Có được thành quả đó là do bà con nông dân đã chú trọng ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật trong quá trình chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh gây hại cho chè Thái Nguyên, từng bước nâng cao hiệu quả sản xuất chè Thái Nguyên vụ đông. Với giá bán cao hơn từ 2 đến 2,5 lần so với chè Thái Nguyên chính vụ, sản xuất chè Thái Nguyên vụ đông giúp bà con có thêm nguồn thu nhập đáng kể để cải thiện đời sống.

Nếu như trước đây, sau khi thu hái xong lứa chè Thái Nguyên chính vụ vào cuối tháng 9, gia đình bà Phạm Thị Chinh, ở xóm Làng Hỏa, xã Văn Hán (Đồng Hỷ) thường không chăm sóc mà để cây chè Thái Nguyên phát triển tự nhiên rồi đốn, đến sau Tết Nguyên đán mới thu hái lứa chè Thái Nguyên xuân đầu tiên. Thế nhưng mấy năm gần đây, nhờ làm chè Thái Nguyên vụ đông, gia đình bà đã có nguồn thu nhập ổn định quanh năm. Bà Chinh chia sẻ: Nhận thấy nhiều hộ dân trên địa bàn làm chè Thái Nguyên vụ đông có hiệu quả, gia đình tôi cũng đầu tư gần 30 triệu đồng để khoan giếng, lắp đặt hệ thống tưới tiết kiệm tự động. Vào mùa khô, trung bình nhà tôi tưới 1 lần/tuần và bón phân đầy đủ. Nhờ vậy, cây chè Thái Nguyên vẫn cho ra búp đều. Trước đây, nhà tôi chỉ thu hái được 6 lứa/năm thì nay tăng lên 8 lứa/năm. Mặc dù năng suất chè Thái Nguyên vụ đông giảm, chỉ bằng 1/2 so với chè Thái Nguyên chính vụ nhưng giá bán tăng gấp 2-3 lần và rất đắt hàng nên chúng tôi rất chú trọng khâu chăm sóc để có nguồn thu ổn định.

Cũng giống như bà Chinh, gia đình chị Chạc Thị Phượng, ở xóm Khe Mo, xã Khe Mo (Đồng Hỷ) đã đầu tư hệ thống tưới tiết kiệm để làm chè Thái Nguyên vụ đông. Chị Phượng cho biết: 1 lứa chè Thái Nguyên chính vụ chỉ sau 30-35 ngày là được thu hái nhưng chè Thái Nguyên vụ đông phải mất 40-45 ngày. Bù lại, chè Thái Nguyên vụ đông ít sâu bệnh, có hương thơm đặc biệt, vị ngọt hậu. Nhà tôi vừa thu hoạch được 40kg chè Thái Nguyên búp khô, bán với giá 250.000 đồng/kg, cao hơn chè Thái Nguyên chính vụ 150.000 đồng/kg. Thu hái xong, tôi đã tưới nước và bón phân để kịp đón một lứa chè Thái Nguyên vào dịp trước Tết Nguyên đán sắp tới.

Không chỉ riêng Văn Hán, Khe Mo mà ở nhiều xã vùng chè Thái Nguyên khác trong tỉnh, như: Vô Tranh, Tức Tranh (Phú Lương), La Bằng, Hoàng Nông (Đại Từ), Tân Cương, Phúc Trìu, Phúc Xuân (T.P Thái Nguyên), Phúc Thuận, Phúc Tân, Thành Công (T.X Phổ Yên)…, chè Thái Nguyên vụ đông cũng đang sinh trưởng, phát triển tốt. Điều đặc biệt là nếu như trước đây, chỉ những diện tích gần sông, suối, ao hồ người dân mới tập trung làm chè Thái Nguyên vụ đông thì nay bà con đã chủ động khoan giếng, đào bể tích trữ nước để tưới chè Thái Nguyên.

Tìm hiểu chúng tôi được biết, toàn tỉnh hiện có trên 22.000 ha chè Thái Nguyên, trong đó, diện tích chè Thái Nguyên sản xuất vụ đông chiếm hơn 40%. Những năm gần đây, bà con nông dân trong tỉnh đã tích cực ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật trong sản xuất, chế biến chè Thái Nguyên để cung cấp ra thị trường những sản phẩm an toàn, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng. Cụ thể như, các công đoạn sao chè Thái Nguyên, vò chè Thái Nguyên, đóng gói đều được sử dụng bằng máy, góp phần giảm chi phí công lao động. Ngoài ra, tỉnh cũng đã có chính sách hỗ trợ cải tạo, trồng thay thế giống chè Thái Nguyên cũ bằng các giống chè Thái Nguyên mới, chất lượng cao như: LDP1, TRI 777, Phúc Vân Tiên… đưa diện tích trồng chè Thái Nguyên giống mới chiếm hơn 70%.

Chị Hoàng Thị Tân, Giám đốc HTX Tâm Trà Thái, xã Tân Cương (T.P Thái Nguyên) chia sẻ: Ngoài việc đầu tư hệ thống tưới tiết kiệm, hệ thống phun thuốc bảo vệ thực vật tự động, chúng tôi còn đầu tư kho lạnh để bảo quản chè Thái Nguyên, giữ nguyên hương thơm đặc trưng của chè Thái Nguyên trung du Tân Cương mà không nơi nào có được. Ngoài ra, các sản phẩm chè Thái Nguyên của HTX đều được dán tem truy xuất nguồn gốc, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm nên được đông đảo khách hàng đón nhận.

Trao đổi với chúng tôi về những giải pháp kỹ thuật trong sản xuất chè Thái Nguyên vụ đông, anh Nguyễn Tá, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt - Bảo vệ thực vật cho biết: Làm chè Thái Nguyên vụ đông, quan trọng nhất là bà con cần tưới đủ nước. Bên cạnh đó, lượng phân bón cũng không cần nhiều, thậm chí còn phải giảm bón các loại phân đạm, kali so với làm chè Thái Nguyên chính vụ.Đặc biệt, trong những ngày trời rét đậm, rét hại, buổi sáng bà con nên tưới nước để rửa trôi sương muối, hạn chế cây bị táp lá. Đồng thời, kết hợp làm sạch cỏ trong gốc chè Thái Nguyên; cuốc lật lớp đất giữa hai hàng chè Thái Nguyên để cho đất tơi xốp và rải cây, cỏ khô để giữ ẩm, hạn chế bốc hơi nước. 

Có thể thấy, việc người dân tận dụng các điều kiện để sản xuất chè Thái Nguyên vụ đông đã góp phần nâng cao thu nhập, đồng thời, đảm bảo cung cấp hàng hóa cho thị trường dịp Tết Nguyên đán. Do vậy, trong thời gian tới, ngành Nông nghiệp và chính quyền các địa phương sẽ tiếp tục lồng ghép có hiệu quả các nguồn vốn để tạo điều kiện cho bà con thúc đẩy sản xuất, chế biến, nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng.